ประเพณีงานศพ : เอกลักษณ์ของเมืองตรัง

00041

จากคำบอกเล่าของผู้เฒ่าผู้แก่เมืองตรังตรงกันว่า ความเป็นมาของใบประกาศกำหนดงานฌาปนกิจศพของเมืองตรังนั้น เริ่มขึ้นในหมู่คนจีนที่มาอาศัยเมืองตรังยุคแรกๆ เขียนบอกข่าวการตายของญาติพี่น้องมาแขวนปิดไว้ตามร้านกาแฟ ด้วยภาษาจีน เพื่อให้เพื่อนคนจีนด้วยกันได้รับทราบเหตุผลที่ต้องเขียนปิดไว้ตามร้านแฟ เป็นเพราะคนจีนนิยมดื่มกาแฟในตอนเช้า ประการหนึ่งและคงไม่มีเวลาเดินบอกข่าวการตาย

ซึ่งอาจเนื่องมาจากสภาพงานที่ดำเนินไปลักษณะปากกัดตีนถีบ บีบรัดตัว อีกประการหนึ่งจากเหตุผลสองประการดังกล่าวเป็นเหตุปัจจัยสอดคล้องกับการดำรงชีพของคนจีนเมืองตรังในยุคนั้นที่ต้องแยกกันประกอบอาชีพ ปลูกผักบ้าง ขายน้ำแข็งบอก (ไอศกรีมแท่ง) บ้าง เปิดร้านขายกาแฟและซื้อของเก่าบ้าง

ด้วยความเรียบง่ายของการบอกข่าวการตายในหมู่คนจีน ขยายอิทธิพลเข้าสู่หมู่คนไทยในเขตเมืองจากภาษาจีนมาเป็นภาษาไทย จากการเขียนลงบนแผ่นกระดาษมาสู่ระบบแผ่นพิมพ์ จากในเขตเมืองออกสู่ชนบทรอบเมืองอย่างที่เป็นอยู่เป็นเอกลักษณ์ของเมืองตรังอย่างทุกวันนี้

หากลองมองให้ทะลุผ่านใบประกาศกำหนดงานฌาปนกิจศพ อันเป็นส่วนเสี้ยวของเอกลักษณ์ด้านรูปแบบค้นหาสารัตถะคุณค่าในประเพณีงานศพของเมืองตรัง ก็จะพบคุณค่าสารัตถะ เป็นมรดกวัฒนธรรมล้ำค่าสวยงามซ่อนเร้นอยู่ อย่างน้อยสองประการ คือคุณค่าทางด้านจิตใจกับคุณค่าทางด้านสังคม

จากใบประกาศกำหนดงานฌาปนกิจศพที่นำไปปิดไว้ตามร้านกาแฟ ศาลาพักริมทาง และร้านค้าในหมู่บ้านยังส่งผลสะท้อนยกระดับฐานะจิตใจสร้างเสริมคุณธรรมความเห็นอกเห็นใจให้เกิดขึ้น โดยที่ไม่ต้องเรียนรู้จากคำสอนหรือตำราใดๆ กล่าวคือก่อนที่คนเมืองตรังจะเข้าร้านกาแฟ พักศาลาริมทาง หรือเข้าร้านค้าในหมู่บ้าน ดูเหมือนจะเป็นนิสัยที่ต้องอ่านใบประกาศกำหนดงานฌาปนกิจศพ ก่อนอื่นใด การอ่านใบประกาศ เริ่มด้วยชื่อ นามสกุล หากไม่รู้จักชื่อผู้ตาย ก็จะเพ่งนึกหาชื่อเพื่อน พี่ น้องที่ตรงกับนามสกุลนั้น จากนั้นตรวจสอบดูรายชื่อคณะเจ้าภาพ หากพบเห็นชื่อคณะเจ้าภาพที่รู้จัก (เพื่อน พี่น้อง) ก็ถือว่าต้องไปงานนั้น การที่รู้แล้วไม่ไปถือเสมือนหนึ่งผิดจารีตนิยมของเมืองตรัง ข้อนี้แหละที่สร้างจิตสำนึกในหมู่คนตรังเกิดสำนวนประจำถิ่น งานศพอย่าขาด งานอื่นไม่เป็นไร ตรึงจิตใจความเป็นตรังไว้เหนียวแน่นและคงจะไม่ผิดนัก หากจะกล่าวว่ารากเหง้าแห่งจิตสำนึกดังกล่าว ปรากฏเป็นคำขวัญที่เน้นปรากฏทางจิตใจ ไม่ชูปรากฏการณ์ทางวัตถุว่า ชาวตรังใจกว้าง สร้างแต่ความดี

ด้วยจิตสำนึกเสมือนหนึ่งเป็นความผิด หากไม่ได้ไปงานศพ นี้เอง ได้ถักทอสายใจสร้างกัลยาณมิตร ก่อกำแพงขีดกั้นระบบเศรษฐกิจแบบตัวใครตัวมัน ทำนองธุระไม่ใช่ ไม่ให้ย่างกรายเข้ามากล้ำกลืนความมีน้ำใจที่เริ่มมาจากอดีตถ่ายทอดผ่านใบประกาศกำหนดงานฌาปนกิจศพอย่างไม่รู้วันเสื่อมคลายตราบถึงปัจจุบัน

คนต่างถิ่นมักจะตั้งข้อสังเกตว่า คนเมืองตรังดูเหมือนจะไม่ยึดงานศพเอาเสียเลยด้วยเห็นว่าคนที่ไปงานศพนั้น ไม่ค่อยได้ทำพิธีเคารพศพ หรือร่วมพิธีทางสงฆ์ การตั้งข้อสังเกตเช่นนี้ ถือว่าไม่เข้าใจประเพณีการไปงานศพของเมืองตรังดีพอ การงานศพของคนเมืองตรังชัดเจนในสองลักษณะคือ ไปเพราะรู้จักมักคุ้นกับผู้ตาย ครอบครัวผู้ตาย กับไปเพราะไม่ได้รู้จักมักคุ้นผู้ตาย ครอบครัวผู้ตาย แม้แต่น้อย การไปในลักษณะแรก ก็มีการทำพิธีเคารพศพ สวดศพเหมือนบ้านเมืองอื่นเช่นกัน แต่การไปในลักษณะหลัง เป็นเอกลักษณ์ของเมืองตรังไป เพราะพี่น้องนามสกุลเดียวกับผู้ตาย ญาติห่างๆ ของเพื่อนสนิทสนมกัน การไปในลักษณะนี้แหละ เป็นการก่อขยายวงมนุษยสัมพันธ์อย่างมีศิลปะผ่านสื่อประเพณีงานศพสะท้อนคุณค่าไปสู่สังคมสันติสุขได้ประการหนึ่ง

คุณค่าสังคมของประเพณีงานศพของเมืองตรังอีกประการหนึ่งคือ สนองตอบธรรมเนียมพื้นฐานดั้งเดิมของความเป็นมนุษย์ กล่าวคือ ธรรมชาติดั้งเดิมของมนุษย์อยู่กันเป็นกลุ่ม สงเคราะห์กันอยู่ สงเคราะห์กันกินประเพณีงานศพของเมืองตรังธำรงไว้ซึ่งคุณธรรมลักษณะดังกล่าว เริ่มด้วยการเกื้อกูลกันทางแรงกาย เป็นธุระตามถนัดเฉพาะด้าน เป็นต้นว่าหน้าที่สงฆ์ ตกแต่งประดับโลง ทำอาหาร ฯลฯ เป็นธรรมชาติหน้าที่ที่ไม่ต้องตามหากะเกณฑ์แต่ประการใด การจ้างมีบ้างในเขตเมืองแต่จะไม่ปรากฏในงานศพนอกเขตเมือง ดูเหมือนทุกคนในหมู่บ้านเป็นภาระหน้าที่แทน คนเฒ่าคนแก่ทำหน้าที่จัดหมาก ยาสูบ ชายสูงอายุช่วยผ่าฟืน ปะรำ ล้มวัวหมู เด็กหนุ่มพกมีดเชียงมาช่วยเชือดเนื้อ หญิงสูงอายุช่วยทำครัว เด็กสาวช่วยเสิร์ฟอาหาร เด็กก่อนวัยสาวช่วยกันล้างภาชนะ คนซื่อมือสะอาดทำหน้าที่รับเงินทำบุญ คนเฒ่าผู้แก่ที่รักสันโดษช่วยดูแลวัวควาย ถ้าครอบครัวผู้ตายมีวัว ควาย ฯลฯ คุณค่าเกื้อกูลแรงกายนี้แหละที่ประเพณีงานศพของเมืองตรังยังคงรักษาไว้ได้

คุณค่าทางสังคมประการสุดท้ายที่ปรากฏอยู่ในประเพณีงานศพของเมืองตรังเป็นเสมือนหนึ่งเวทีเสวนาสารทุกข์สุกดิบ ปรึกษาหารือในวิถีชีวิต จะเรียกว่า เป็นหน่วยประชาสัมพันธ์ของหมู่บ้านที่มีการตายเกิดขึ้นก็ว่าได้ที่ประเพณีงานศพของเมืองตรัง เป็นแนวเวทีเสวนานั้น เป็นผลสะท้อนมาจากจารีตนิยมของ คนเมืองตรังที่ว่า “ต้องไปนั่งเพื่อนศพ” ไมใช่เพียงเพื่อตามพิธีกรรมตามประเพณีแล้วก็กลับ กอปรกับค่านิยมของคนเมืองตรังอย่างหนึ่งคือต้องไปงานศพทุกคืนจนกว่าจะเผาหรือฝัง อันนี้เป็นค่านิยมที่อยู่เหนือความสิ้นเปลืองอาหารหวานคาว ที่จัดไว้ตอนรับถึงหกเจ็ดอย่าง ตลอดทุกคืนสำหรับ เขตเมืองกินหมี่ก่อนวันออกศพและกินหมูย่างในวันออกศพ ซึ่งเป็นธรรมเนียมในเขตเมืองเท่านั้น ส่วนหมู่บ้านนอกเขตเมือง มีการกินแกงสมรม (แกงเนื้อปนเครื่องในและอวัยวะทุกส่วนที่นิยมกินกัน) ในวันสุกดิบ ด้วยเหตุด้วยปัจจัยดังกล่าวประเพณีงานศพเมืองตรังจึงเป็นเสมือนเวทีเสวนายังผลให้เรียนรู้ประสบการณ์ในอดีต เรื่องการดำรงชีวิตในปัจจุบัน และอนาคตที่ดีงาม ทั้งด้านวัฒนธรรมประเพณีและทางด้านสังคมปฏิบัติ อย่างรอบรู้ โดยรอบด้าน ไม่แพ้ข่าวสารวิทยุ โทรทัศน์ หรือการเรียนรู้จากกระบวนการศึกษาปัจจุบัน

ประเพณีงานศพเอกลักษณ์ของเมืองตรังจะยังคงธำรงไว้ซึ่งสารัตถะและคุณค่าตายตัว ด้วยข้อจำกัดทางความรู้ไม่ว่าจะเป็นเรื่องราวทางภูมิศาสตร์และสังคมศาสตร์ของเมืองตรังตลอดจนกระบวนการทรรศน์ในการคิด การมอง อาจไม่เชื่อมโยงรอบด้าน เชื่อว่ายังมีความเป็นเอกลักษณ์ ของเมืองตรังอีกหลายรูปลักษณ์ หลายจิตลักษณ์ ที่ไม่ได้นำเสนอไว้ใน ณ ที่นี้

 

 

 

Comments

comments

You may also like...

47 Responses

  1. Hello would you mind letting me know which webhost you’re utilizing? I’ve loaded your blog in 3 completely different web browsers and I must say this blog loads a lot quicker then most. Can you recommend a good hosting provider at a fair price? Thanks a lot, I appreciate it!|

  2. I loved as much as you’ll receive carried out right here. The sketch is tasteful, your authored material stylish. nonetheless, you command get got an edginess over that you wish be delivering the following. unwell unquestionably come more formerly again as exactly the same nearly very often inside case you shield this hike.|

  3. Hi there everybody, here every person is sharing these experience, therefore it’s fastidious to read this webpage, and I used to visit this blog daily.|

  4. I am curious to find out what blog platform you happen to be utilizing? I’m experiencing some small security issues with my latest website and I would like to find something more safeguarded. Do you have any solutions?|

  5. Itamar Serpa says:

    Appreciate the recommendation. Will try it out.|

  6. Dadado Veig says:

    I enjoy what you guys are up too. This type of clever work and exposure! Keep up the terrific works guys I’ve incorporated you guys to my personal blogroll.|

  7. Hurrah, that’s what I was seeking for, what a data! present here at this web site, thanks admin of this site.|

  8. Heya i am for the first time here. I found this board and I find It truly useful & it helped me out a lot. I hope to give something back and help others like you helped me.|

  9. After I originally left a comment I appear to have clicked the -Notify me when new comments are added- checkbox and from now on every time a comment is added I receive four emails with the same comment. There has to be an easy method you can remove me from that service? Thanks!|

  10. I all the time emailed this webpage post page to all my associates, since if like to read it next my contacts will too.|

  11. If some one wishes to be updated with newest technologies afterward he must be go to see this site and be up to date daily.|

  12. Umanizzare says:

    Please let me know if you’re looking for a article author for your weblog. You have some really good articles and I think I would be a good asset. If you ever want to take some of the load off, I’d love to write some content for your blog in exchange for a link back to mine. Please send me an e-mail if interested. Thank you!|

  13. Wow, incredible weblog structure! How long have you ever been running a blog for? you make running a blog glance easy. The total look of your site is excellent, let alone the content!

  14. What’s up, I read your blogs on a regular basis. Your writing style is witty, keep doing what you’re doing!|

  15. MAGA says:

    Keep this going please, great job!|

  16. Greetings from Ohio! I’m bored to tears at work so I decided to check out your website on my iphone during lunch break. I love the knowledge you provide here and can’t wait to take a look when I get home. I’m surprised at how fast your blog loaded on my mobile .. I’m not even using WIFI, just 3G .. Anyhow, wonderful site!|

  17. Wonderful goods from you, man. I’ve understand your stuff previous to and you are just too wonderful. I really like what you’ve acquired here, really like what you’re saying and the way in which you say it. You make it enjoyable and you still care for to keep it smart. I can’t wait to read much more from you. This is actually a terrific web site.|

  18. It’s really very difficult in this active life to listen news on Television, thus I simply use web for that purpose, and obtain the latest information.|

  19. Hi mates, how is everything, and what you desire to say concerning this article, in my view its truly awesome in support of me.|

  20. What a stuff of un-ambiguity and preserveness of precious know-how on the topic of unpredicted feelings.|

  21. I’m truly enjoying the design and layout of your website. It’s a very easy on the eyes which makes it much more enjoyable for me to come here and visit more often. Did you hire out a developer to create your theme? Great work!|

  22. Excellent site. Lots of helpful information here. I am sending it to some buddies ans additionally sharing in delicious. And obviously, thanks on your sweat!|

  23. Itamar Serp says:

    I was recommended this website via my cousin. I am not certain whether or not this put up is written by him as no one else recognize such targeted about my difficulty. You are amazing! Thanks!|

  24. I think everything published was actually very reasonable. However, what about this? what if you typed a catchier title? I ain’t saying your content isn’t solid, however what if you added something to maybe get people’s attention? I mean %BLOG_TITLE% is kinda vanilla. You ought to peek at Yahoo’s front page and note how they create post titles to grab viewers to open the links. You might try adding a video or a pic or two to grab readers interested about what you’ve got to say. Just my opinion, it might make your posts a little livelier.|

  25. Hurrah! In the end I got a blog from where I be capable of genuinely obtain useful data concerning my study and knowledge.|

  26. These are really fantastic ideas in regarding blogging. You have touched some good things here. Any way keep up wrinting.|

  27. Itamar Serp says:

    I just could not go away your website prior to suggesting that I actually loved the usual info an individual provide on your visitors? Is gonna be again frequently in order to check up on new posts|

  28. Itamar Serp says:

    You’re so awesome! I do not believe I’ve read through a single thing like this before. So nice to find someone with original thoughts on this topic. Seriously.. thanks for starting this up. This website is one thing that is needed on the internet, someone with some originality!|

  29. Very nice post. I just stumbled upon your weblog and wished to say that I have truly enjoyed surfing around your blog posts. After all I’ll be subscribing to your feed and I hope you write again very soon!|

  30. An impressive share! I have just forwarded this onto a friend who had been conducting a little research on this. And he in fact ordered me lunch simply because I stumbled upon it for him… lol. So let me reword this…. Thanks for the meal!! But yeah, thanx for spending time to talk about this topic here on your website.|

  31. Great post. I was checking constantly this blog and I’m impressed! Very helpful information specifically the ultimate section :) I take care of such information much. I was seeking this particular information for a long time. Thanks and good luck. |

  32. No matter if some one searches for his vital thing, therefore he/she wishes to be available that in detail, thus that thing is maintained over here.|

  33. Great beat ! I would like to apprentice while you amend your site, how could i subscribe for a blog website? The account aided me a acceptable deal. I had been a little bit acquainted of this your broadcast provided bright clear idea|

  34. Its like you read my mind! You appear to know a lot about this, like you wrote the book in it or something. I think that you can do with a few pics to drive the message home a bit, but other than that, this is fantastic blog. An excellent read. I’ll certainly be back.|

  35. Hello, I desire to subscribe for this blog to obtain most recent updates, therefore where can i do it please help out.|

  36. When I originally commented I clicked the “Notify me when new comments are added” checkbox and now each time a comment is added I get several emails with the same comment. Is there any way you can remove people from that service? Appreciate it!|

  37. Hello there, just became aware of your blog thru Google, and located that it’s really informative. I am going to be careful for brussels. I will be grateful when you continue this in future. Many other people might be benefited from your writing. Cheers!|

  38. Lelio Junior says:

    Hey there are using WordPress for your blog platform? I’m new to the blog world but I’m trying to get started and set up my own. Do you require any coding expertise to make your own blog? Any help would be greatly appreciated!|

  39. Itamar Serp says:

    Do you mind if I quote a couple of your posts as long as I provide credit and sources back to your site? My blog site is in the very same niche as yours and my visitors would definitely benefit from some of the information you present here. Please let me know if this okay with you. Thanks a lot!|

  40. Lelio Junior says:

    obviously like your website however you need to test the spelling on quite a few of your posts. A number of them are rife with spelling problems and I in finding it very bothersome to tell the reality on the other hand I will definitely come back again.|

  41. Grupo Coral says:

    I am extremely impressed with your writing skills as well as with the layout on your blog. Is this a paid theme or did you modify it yourself? Either way keep up the excellent quality writing, it is rare to see a great blog like this one these days.|

  42. You’re so interesting! I don’t think I’ve truly read through anything like that before. So good to discover someone with some genuine thoughts on this issue. Really.. many thanks for starting this up. This web site is something that is needed on the internet, someone with a bit of originality!|

  43. I do believe all of the concepts you have introduced on your post. They are very convincing and can definitely work. Still, the posts are too quick for starters. May just you please prolong them a little from next time? Thank you for the post.|

  44. Hi there just wanted to give you a quick heads up. The words in your post seem to be running off the screen in Ie. I’m not sure if this is a formatting issue or something to do with internet browser compatibility but I figured I’d post to let you know. The design look great though! Hope you get the issue solved soon. Thanks|

  45. What’s Going down i’m new to this, I stumbled upon this I have discovered It positively useful and it has helped me out loads. I hope to give a contribution & help different users like its aided me. Great job.|

  46. Lucio says:

    Hey there I am so grateful I found your blog, I really found you by error, while I was browsing on Yahoo for something else, Regardless I am here now and would just like to say many thanks for a marvelous post and a all round exciting blog (I also love the theme/design), I don’t have time to look over it all at the minute but I have saved it and also included your RSS feeds, so when I have time I will be back to read much more, Please do keep up the excellent work.

Leave a Reply

Your email address will not be published.

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>